Wechsler Zekâ Testi Çeşitleri Nelerdir?

Uzun yıllardır kullanılan ve güvenilirliğini kanıtlayan Wechsler zekâ testi, özellikle çocukların bilişsel becerilerini ölçmek amacıyla en çok başvurulan klinik uygulamaların başında gelmektedir.

Wechsler Zekâ Testi Nedir?

Psikolog David Wechsler tarafından “bilişsel becerileri ölçmek” amacıyla geliştirilen Wechsler zekâ testi, klinik bir ölçüm ve değerlendirme aracıdır. Günümüzde klinik ortamlarda yaygın olarak başvurulan Wechsler ölçekleri, farklı yaş gruplarına yönelik bir dizi psikolojik testten oluşur.

İlk olarak 1939 yılında yayımlanan Wechsler zekâ testi, günümüze kadar hem değişen yaş aralıkları için “çeşitlendirilmiş” hem de belli aralıklarla “yeni versiyonları” geliştirilip güncel kullanıma sunulmuştur.

Wechsler Zekâ Testi Türleri Nelerdir?

Temel Wechsler zekâ testi türleri şunlardır:

1. WPPSI (Wechsler Okul Öncesi ve İlkokul Zekâ Ölçeği)
2. WISC (Wechsler Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği)
3. WAIS (Wechsler Yetişkinler İçin Zekâ Ölçeği)

WPPI ölçeği, 2 yaş 6 aydan 7 yaş 3 aya kadar olan çocuklara uygulanır. WISC ölçeği, 6 yaş 0 aydan 16 yaş 11 aya kadar olan çocuklara ve ergenlere uygulanır. WAIS ölçeği ise 16 yaştan 90 yaşa kadar olan yetişkinlere uygulanır. Yaş aralığına göre özelleştirilen Wechsler zekâ testi türlerinin her biri, benzer bir temel yapıya dayanır. Çocuklara ve ergenlik dönemindeki gençlere uygulanan WISC – IV versiyonu hakkında detaylı bilgi edinmek için WISC-4 zekâ testi nedir yazısını inceleyebilirsiniz.

WISC – IV versiyonu, ülkemizde resmi geçerliliği olan en güncel ve tek WISC sürümüdür.

Ülkemizde özellikle Wechsler Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği açısından yaygın bir yanlış bilgi söz konusudur. 1970’lerden 2003 yılına kadar uygulanan WISC – R ölçeğinin yenilenip geliştirilmesiyle WISC – IV ölçeği hazırlanmıştır. Detaylı bilgi için WISC-4 ve WISC-R arasındaki fark nedir konulu blog içeriğini okuyabilirsiniz.

Wechsler Zekâ Testinin Versiyonları Nelerdir?

Wechsler zekâ testi, 3 farklı yaş grubu için WAIS, WPPSI ve WISC ana kategorilerinde ayrı gelişim süreçleri göstermiştir. Gelişim sürecinde, testin uygulanacağı yaş aralıkları da değişmiştir.

WAIS ölçeğinin farklı versiyonları şunlardır:

1. WAIS (1955)
2. WAIS – R (1981)
3. WAIS – III (1997)
4. WAIS – IV (2008)

1939 yılında yayımlanan ve 7-64 yaş aralığını kapsayan Wechsler Bellevue Zekâ Ölçeği – I, 1955 yılında güncellenerek 16-64 yaş aralığını kapsayan WAIS ölçeği yayımlanmıştır. 1981 yılında WAIS – R, 1997 yılında WAIS – III ve 2008 yılında ise geçerli son versiyon olan WAIS – IV ölçeği yayımlanmıştır.

WISC ölçeğinin farklı versiyonları şunlardır:

1. WISC (1949)
2. WISC – R (1974)
3. WISC – III (1991)
4. WISC – IV (2003)

Wechsler Bellevue Zekâ Ölçeği – I, 1949 yılında yenilenerek 5-15 yaş aralığını kapsayan WISC yayımlanmıştır. WISC ölçeği; 1974 yılında yenilenerek 6-16 yaş aralığını kapsayan WISC – R, 1991 yılında yenilenerek WISC – III ve 2003 yılında yenilenerek de geçerli son versiyon olan WISC – IV yayımlanmıştır.

WPPSI ölçeğinin farklı versiyonları şunlardır:

1. WPPSI (1967)
2. WPPSI – R (1989)
3. WPPSI – III (2002)

1949 yılında yayımlanan WISC sürümü, 1967 yılında güncellenerek 4-6,5 yaş aralığını kapsayan WPPSI ölçeği, 1989 yılında yenilenerek WPPSI – R ve 2002 yılında tekrar yenilenerek 2,6-7,3 yaş aralığını kapsayan WPPSI – III ölçeği yayımlanmıştır.

Güncel olarak kullanılan Wechsler zekâ testi türlerinin temelinin, 1939 yılında yayımlanan ilk versiyona dayandığını söyleyebiliriz. Fakat ilk versiyondan bu yana Wechsler ölçekleri, zamanın değişen şartlarına ve yeni gelişmelere cevap verebilecek şekilde sürekli yenilenerek güncellenmektedir.

Türkiye’ye Uyarlanması

1939 yılında yayımlanan ilk sürümün yine Psikolog David Wechsler tarafından yeniden gözden geçirilerek 1974 yılında yayımlanan versiyonu WISC – R, ilk kez 1983 yılında Savaşır ve Şahin tarafından Türkiye’ye uyarlanmıştır. WISC – R versiyonunun Türkçe hali ise Türk Psikologlar Derneği tarafından ilk kez 1995 yılında kullanıma sunulmuştur.

Uygulamada olan en güncel versiyon WISC – 4’ün ticari ve bilimsel telif hakları, 2008 yılında Türk Psikologlar Derneği tarafından alınmıştır. Ölçeğin ulusal norm ve standardizasyon çalışmaları ise 2013 yılında tamamlanarak yaygın kullanıma hazır hale getirilmiştir.

Testi uygulamak için özel bir eğitim sürecinden geçerek “uygulayıcı sertifikası” almak gerekir.

Toparlamak gerekirse Wechsler ölçekleri, günümüzde dünya genelinde kabul gören ve en yaygın kullanılan klinik testler arasındadır. Uzun yıllardır kullanılıyor olması sayesinde de güvenilirliğini kanıtlamış uygulamaların başında gelmektedir. Wechsler zekâ testi hakkında sormak istediklerinizi aşağıdaki yorum alanından iletebilirsiniz. İstanbul’da Wechsler Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği uygulaması yaptırmak için Klinik Psikolog Ayşe Dönmez Altun’dan randevu alabilirsiniz. 6 ile 12 yaş aralığındaki çocuklar için özel olarak tasarlanan ve katılımcının gerçek hayattaki dikkat performansını yansıtmayı amaçlayan MOXO Dikkat Testi sayfasına da göz atabilirsiniz.