Çocuk psikolojik değerlendirme hizmetleri; güvenilirliğini kanıtlamış objektif, projektif ve nöropsikolojik testlerle yapılan klinik değerlendirme ve raporlamayı içermektedir. Farklı yaş gruplarına ve danışanın ihtiyaçlarına göre içeriği ve kapsamı değişebilir.
Zekâ ve Bilişsel Beceri Değerlendirmesi
Davranış ve Sosyal Beceri Değerlendirmesi
Dikkat ve Yürütücü İşlev Değerlendirmesi
Gelişimsel Tarama ve Değerlendirme
Projektif ve Algı Değerlendirmesi
Çocuk Psikolojik Değerlendirme
Çocuk psikolojik değerlendirmesi; bilişsel, duygusal, davranışsal ve gelişimsel durumları değerlendirmek için kullanılan çeşitli objektif testlerin uygulanması, yorumlanması ve raporlanmasını içermektedir.
Kapsam: 0 ile 16 yaş aralığındaki çocuklara ve ergen gençlere yöneliktir.
Raporlama: Test puanlarının örüntüsüne dayanarak; çocuk hakkında ve testin yapılma amacına yönelik detaylı bilgiler ile birlikte, “geliştirici ve düzeltici önerileri” de içeren kapsamlı bir yazılı rapor sağlanmaktadır.
Yönlendirme: Ebeveynler, test sonuçlarına göre düzenlenen rapor doğrultusunda, bilgilendirilip yönlendirilmektedir.
Bilişsel işlevleri, duygusal ve davranışsal durumu anlamaya yönelik psikolojik değerlendirme araçları, geniş bir yelpazede çeşitlenmektedir. Fakat her psikolojik test, farklı bir içeriğe ve amaca sahiptir. Bu nedenle uygulanması gereken test ya da testler, ön değerlendirme sonrasında Klinik Psikolog Ayşe Dönmez Altun tarafından belirlenmekte ve uygulanmaktadır.
Sürecin detaylarını sayfanın ilerleyen bölümlerinden inceleyebilir, çocuk ya da yetişkin psikolojik değerlendirme hizmetleri için iletişime geçebilirsiniz. Randevunuzu planlamak için form göndererek sizinle iletişime geçilmesini talep edebilir veya WhatsApp hattına mesaj gönderebilirsiniz.
Amacı
Süreçte; çocuğun zekâ, dikkat ya da gelişimsel özellikleri “klinik olarak” ölçülüp değerlendirilmektedir. Bu süreç, özellikle de “gelişimsel sorunları” erkenden fark etmeyi ve önleyici müdahale planları hazırlamayı kolaylaştırır. Erken müdahalenin iyileştirici yönü, birçok bilimsel çalışmada kendini göstermiştir. Dolayısıyla da bu değerlendirmeleri yaptırmadaki temel amaç; var olan bir sorunu, olabilecek en erken zamanda saptamak ve buna yönelik çalışmalarla çocuğu “doğru zamanda doğru şekilde” desteklemektir.
Hangi durumlarda başvurulabilir? Aşağıdakiler de dahil olmak üzere birçok durumda klinik ölçüm araçlarından yardım alınabilir:
Okul öncesi ve ilköğretim çağındaki çocuklarda, okula hazırbulunuşluğun değerlendirilmesi amacıyla.
Boşanma, travma, kayıp vb. gibi olaylardan etkilenen çocukların psikolojisinin değerlendirilmesi için.
Çocuk, akademik veya davranışsal olarak zorluk çektiğinde; öğrenme güçlüğü, nörodavranışsal bozukluk veya duygusal bozukluğun doğru teşhisine yardımcı olmak amacıyla.
Evde, okulda veya terapide yapılan müdahaleler başarılı olmadığında, sebepleri daha iyi anlayabilmek amacıyla.
Uyum sorunları gösteren çocuklarda, mevcut sosyal ve duygusal işlevsellik düzeyinin anlaşılarak doğru şekilde desteklenebilmesi için.
Zaten teşhis edilmiş bir bozukluğun, ilerleyen süreçte çocuğu akademik ve sosyal olarak nasıl etkilediğini anlamak / gözlemlemek amacıyla.
Gelişim düzeyini belirleyerek, çocuğu sağlıklı / objektif bir şekilde gözlemlemek ve gelişimini takip edebilmek için.
Çocuğun güçlü ve zayıf yönlerini ortaya çıkarmak ve uygun destek programlarının neler olabileceğini öğrenmek amacıyla.
Psikolojik değerlendirmeye; ebeveynlerin çocuklarında bir belirti görmesi, şüphe duyması ve bu durumu netleştirmek istemesi sebebiyle başvurulabilir. Bu gibi durumlarda; bazen çocuk hakkında verilen bilgiler klinik testlere başvurmak için yeterli olabilirken, bazense klinik psikolog psikiyatrist öngörüsü isteyebilmektedir. Bununla birlikte çoğunlukla doktor, psikiyatrist, öğretmen ya da okul yönlendirmesi ile klinik testlere başvurulması daha uygundur.
Klinik testlerin faydası nedir? Özellikle şunları anlamaya yardımcı olurlar: dikkat/konsantrasyon, hafıza, görsel-motor ve ince-kaba motor becerileri, işitsel ve görsel işleme becerileri, alıcı ve ifade edici dil, organizasyon becerileri, problem çözme becerileri, sosyal ve duygusal işlevsellik…
Ebeveynlerin, eğitimcilerin ve terapistlerin; çocuğun bireysel ihtiyaçlarını anlamasına yardımcı olarak, güçlü yönleri daha iyi geliştirmek ve zayıf alanlarda büyümeyi teşvik etmek açısından son derece faydalıdır.
Kapsamı
Süreçte kullanılan klinik ölçüm araçları; bilişsel, duygusal, davranışsal, gelişimsel vb. gibi birçok farklı alanı kapsamaktadır.
Zekâ ve Bilişsel Beceri Değerlendirmesi: Bu kapsamdaki testler, bilişsel (zihinsel) becerileri, problem çözme yeteneklerini, öğrenme kapasitesini vb. ölçmek için kullanılır. Örneğin WISC-4 gibi.
Davranış ve Sosyal Beceri Değerlendirmesi: Bu kapsamdaki testler, sosyal uyum becerilerini, davranışsal durumları / sorunları, iletişim becerilerini vb. anlamak için kullanılır.
Dikkat ve Yürütücü İşlev Değerlendirmesi: Bu kapsamdaki testler, olası dikkat eksikliği, dürtüsellik, hiperaktivite, planlama, problem çözme, yürütücü işlev bozuklukları vb. gibi problemleri değerlendirmek için kullanılır. Örneğin MOXO gibi.
Gelişimsel Tarama ve Değerlendirmesi: Bu kapsamdaki testler, gelişimsel gerilik, otizm spektrum bozukluğu veya nörogelişimsel farklılıklar vb. gibi durumlarını değerlendirmek amacıyla kullanılır. Örneğin Denver testi gibi.
Projektif ve Algı Değerlendirmesi: Bu kapsamdaki testler, bilinçdışı süreçleri, duygusal durumları, içsel çatışmaları vb. anlamak amacıyla kullanılır. Örneğin Goodenough-Harris İnsan Çizim Testi gibi.
Her klinik ölçüm aracı, aynı yaş grubuna yönelik yapılandırılmamıştır. Uygulanacak test ya da testler; yaşa, gelişim düzeyine ve değerlendirilmek istenen konuya göre değişmektedir.
İçeriği
Süreçte; psikoloji alanında aktif olarak kullanılan, geçerlik ve güvenilirlik çalışmaları tamamlanmış klinik ölçüm araçlarından yararlanılmaktadır.
Bu testlerden bazıları, tek başına yeterli veri sağlayamayacağı için tekil olarak kullanılmamaktadır. Dolayısıyla da devam eden süreçlerde, çocuğu daha iyi tanımak için fikir edinmek amacıyla uygulanabilirler. Fakat örneğin WISC-IV, Denver veya MOXO gibi testler, kapsamlı yapıları sebebiyle tek başına uygulanabilmektedir.
WISC-IV Zekâ Testi: 6 yıl 0 ay ile 16 yıl 11 ay yaş aralığındaki çocukların zekâ seviyesini ölçmek için kullanılan en yaygın testlerden biridir. Detaylar için WISC 4 testi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Cattell 2A Zekâ Testi: 7 yıl 6 ay ile 14 yaş aralığındaki çocuklara uygulanan, kültürden arınık uluslararası bir zekâ ölçeğidir.
Porteus Labirentleri Zekâ Testi: Zekânın planlama ve genel yeteneğini belirlemek amacıyla kullanılır ve 5 yıl 6 ay ile 15 yaş aralığına uygulanır.
MOXO Dikkat Testi: Yaygın olarak özellikle Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısında yardımcı araç olarak kullanılır. Detaylı bilgi için MOXO dikkat testi sayfasını inceleyebilirsiniz.
D2 Dikkat Testi: Zamana bağlı olarak yoğun dikkat, seçici dikkat, odaklanma ve dikkat salınımını ölçer. 9 yaştan itibaren uygulanabilir.
Bender-Gestalt Görsel Motor Algılama Testi: Görsel-motor bütünleşmesini değerlendirmek amacıyla 5 yıl 6 ay ile 10 yıl 11 ay yaş aralığına uygulanır. Görsel algı, motor becerileri ve bütünleşik işlevleri ölçmeye yöneliktir.
Benton Görsel Bellek Testi: Görsel bellek ve dikkat eksikliği değerlendirmesi amacıyla 8 yaş ve üzeri bireylere uygulanır. Dikkat, algı ve bellek durumuna dair bilgi verir.
Beier Cümle Tamamlama Testi: Çocuğun paylaşamadığı duygu ve düşüncelerini anlamaya yardımcı olarak, kişilik yapısını ve duygusal durumunu değerlendiren projektif testlerden biridir.
Peabody Alıcı Dil Testi: 2-12 yaş aralığına yönelik bir performans testidir. Alıcı dil becerilerini, kelime dağarcığını ve resimlerle kelime (kavram) gelişimini belirlemek için kullanılır.
Bir Aile Çiz Testi / Bir İnsan Çiz Testi: Çocuğun ailesiyle ilişkisini ve duygusal bağlarını değerlendirmeye yardımcı olur.
Goodenough-Harris Bir İnsan Çiz Testi: 3-15 yaş aralığına, duygusal ve bilişsel gelişimi değerlendirmek amacıyla uygulanır. Zihinsel geriliğin belirlenmesinde önemli bilgiler verir.
Denver Gelişim Testi: 0-6 yaş aralığındaki çocuklarda, gelişimsel aşamalarda herhangi bir gecikme ya da problem olup olmadığını “erken dönemde” saptayabilmek amacıyla kullanılır. Detaylar için Denver testi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Gesell Gelişim Figürleri Testi: 2-8 yaş aralığına, yaşa uygun gelişim seviyesini belirlemek amacıyla uygulanır.
Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE): 0-6 yaş aralığındaki çocuklar için anne-baba ile görüşme yoluyla uygulanır. Gelişim düzeyi hakkında objektif bilgilere ulaşılmasını sağlayan kapsamlı bir ölçme ve değerlendirme aracıdır.
Bu klinik ölçüm araçlarının resmi eğitim süreçlerini tamamlayan Klinik Psikolog Ayşe Dönmez Altun, ilgili uygulayıcı sertifikalarına sahiptir.
Süreci
Süreçte, çeşitli görüşme seansları ve test uygulama seansları yapılmaktadır. Fakat her bir testin, uygulama süreci birbirinden farklıdır. Örneğin bazı testler tek oturumda tamamlanırken, bazıları birkaç oturum sürebilir. Bazı testlerde -örneğin Denver gibi- sürece aile de dahil olurken, bazıları ise tamamen bireyseldir. Dolayısıyla sürece dair her şey, testin içeriğine ve çocuğun ihtiyacına göre değişkenlik gösterir. Bununla birlikte süreç, ana hatlarıyla genellikle aşağıdaki gibi ilerler:
Görüşme ve Gözlem: Aileden çocuğa dair bilgi alınır, çocuk gözlemlenir.
Değerlendirme: Çocuğun sorunları ve ihtiyaçları klinik psikolog tarafından değerlendirilir.
Uygun Testlerin Seçimi: İhtiyaca en uygun test ya da testler belirlenir. Aileye uygulanacak testle ilgili bilgi verilir.
Uygulamalar: Test uygulamalarının sırası ve periyodu planlanır.
Raporlama: Test sonuçlarını içeren rapor hazırlanır.
Bilgilendirme ve Rehberlik: Rapor, aileyle paylaşılır ve çocuğun gelişimini desteklemek için uygun programlar önerilir.
Çocuğun ihtiyaçlarına en iyi şekilde cevap verebilecek psikolojik testler, Klinik Psikolog Ayşe Dönmez Altun tarafından belirlenerek yol haritası çıkarılmaktadır.
Birçok bozukluk, çocukları farklı şekillerde ve işlev düzeyinde farklı şiddet derecelerinde etkiler. Bazı sorunlar, ebeveynler tarafından kolayca fark edilebilir. Fakat bazı sorunların erken teşhisi için mutlaka bir uzman gözlemi ve değerlendirmesi gerekir.
