Sanat Merkezli Psikolojik Destek Hizmetleri

Paylaş:

Yetişkin | Ergen Genç

Sanat merkezli psikolojik destek; danışanın duygu ve düşüncelerini, sanatın eşsiz ifade gücünü kullanarak açığa çıkarıp kendisini ifade etme alanı bulduğu “bütüncül” bir terapi yöntemidir.

  • İçsel çatışmaları keşfetme ve içsel gerginliği azaltma
  • Duygusal ifade gücünü ve farkındalığını artırma
  • Yaratıcılığı ve kendini keşfetmeyi teşvik etme
  • Kendini tanıma sürecini keyifli hale getirme
  • Öz-farkındalığı artırarak içgörü kazandırma

Sanat Terapisi

Sanat terapisi, ilgili eğitimi almış klinik psikolog rehberliğinde gerçekleşen, aktif sanat üretimi ve yaratıcı süreçlerin ele alındığı profesyonel bir destek sürecidir.

  • Yetişkin Sanat Terapisi: Bütüncül bir yaklaşım sunularak, danışanın üzerinde çalışmak istediği sorunlar veya durumlar tek tek ele alınmaktadır.
  • Ergen Sanat Terapisi: Ergenlik sürecinde gerçekleşen zihinsel, duygusal ve bedensel değişimlere uyum sağlama konusunda danışanı güçlendirmek hedeflenmektedir.

Sanat terapisi almak için herhangi bir sanat yeteneğine sahip olmak gerekmez; süreçte önemli olan, kişinin kendini yaratıcı yollarla ifade etmesine alan açmaktır.

Yaklaşım ve İçerik

Klinik Psikolog Ayşe Dönmez Altun, “dışavurumcu sanat terapisi” yaklaşımını temel almaktadır. Bu bağlamda süreçte; doğrudan belirli bir semptom ya da soruna odaklanmayarak, bireyin iç dünyasını özgürce dışa vurabilmesine ve kendisini keşfetmesine odaklanmaktadır.

  • Bütüncül Destek: Danışanın potansiyelini keşfetmesine ve daha doyumlu bir yaşam sürmesine yardımcı olmak için ihtiyaç duyduğu psikolojik desteği “bütüncül” şekilde sağlamak esastır.
  • Odak Noktası: Süreç, her ne kadar sanatsal uygulamalarla birebir ilerlese de öncelikli amaç, her zaman psikolojik destek ve iyileşmeye odaklanmaktır.

Sanat terapisi, bireysel ya da grup ortamında uygulanabilir. Klinik Psikolog Ayşe Dönmez Altun, ağırlıklı olarak “grup atölyesi” şeklinde sanat terapisi yapmaktadır.

Sanat Terapisi Atölyeleri

  • Planlama: Atölyeler, katılımcı sayısı belli oturumlar veya tek oturum şeklinde planlanabilmektedir.
  • İlerleme: Oturum öncesinde, yapılacak çalışmalar belirlenmekte ve katılımcılara oturumun içeriği hakkında bilgi verilmektedir.
  • Süreç: Atölyeler, en fazla 10 kişiyle gerçekleştirilmektedir. Online atölyelerde ise ihtiyaca göre sayı artırılabilir.
  • İletişim: Planlanan atölyelerin duyuruları, Instagram veya web sitesi üzerinden yapılmaktadır.

Grup atölyelerine ek olarak, danışanların süregelen terapi seanslarının içerisinde “eklektik bir yöntem” olarak da kullanılmaktadır. Farklı bir ifadeyle bireysel terapi seanslarında, danışanın ihtiyacına göre sanat terapisi çalışmalarından da destek alınabilir.

Endişelerinizi farklı yollarla ele almak ve yaşamınızda olumlu değişiklikler yapmak için -problemlerinizin doğasına bağlı olarak- sanat terapisi ideal bir seçim olabilir. Özellikle sözel ifadede sorun yaşayan bireyler için son derece faydalı bir yöntemdir.

Uygulama sürecinin nasıl ilerlediğine ve neleri içerdiğine dair detayları, sayfanın ilerleyen bölümlerinden inceleyebilirsiniz. Aktif veya planlanan sanat atölyeleri hakkında bilgi edinmek için form göndererek sizinle iletişime geçilmesini talep edebilir veya WhatsApp hattına mesaj gönderebilirsiniz.

Kapsam

Sanat terapisi, pek çok farklı psikolojik bozuklukta veya zorlukta sıklıkla başvurulan bir psikoterapi biçimidir. Danışanların günlük streslerini, endişelerini ve atlatmaya çalıştıkları travmatik olayların etkilerini azaltmak üzere geliştirilmiştir.

Sadece psikolojik bir rahatsızlık yaşayanlar mı sanat terapisi alır? Hayır, duygularını açığa çıkarmak ve günlük hayatta kendini daha iyi ifade etmek isteyen her birey için anlamlı ve işlevsel bir psikolojik destek türüdür.

  • Duygularını fark etmek ve daha iyi yönetmek isteyenler
  • Duygularını açığa çıkarmak ve daha net yansıtmak isteyenler
  • Günlük hayatta ve ilişkilerinde kendini daha iyi ifade etmek isteyenler
  • Öz-benliğini keşfetmek ve içsel dengeye ulaşmak isteyenler
  • Yaratıcı yönünü keşfedip açığa çıkarmak isteyenler
  • Kişisel gelişim sürecinde yaratıcılığını keşfetmek isteyenler

Günümüzün hızlı değişen dünyasında akışa yetişmeye çalışırken -fark ederek ya da etmeyerek- stres, kaygı, panik, depresiflik, tükenmişlik vb. gibi olumsuz duygular yaşıyoruz. Gelip geçici gibi görünen bu duygular, zamanla birikerek hem içsel tutarlılığımızı hem de psikolojik bütünlüğümüzü tehdit etmeye başlıyor. Bu gibi günlük akışta karşılaşılan problemlere yönelik duygusal dayanıklılığımızı güçlendirmek açısından sanat terapisi, sıklıkla başvurulan ve son derece etkili sonuçlar üreten bir yöntemdir. Sadece stres ve kaygı düzeyini azaltmak veya can sıkan rutinlere keyifli bir nefes arası vermek için de tercih edilebilir.

Sanat terapisi, bireyin bilinçdışındaki duygularını yüzeye çıkarmasını sağlayarak, psikolojik iyileşme sürecine katkıda bulur. Bu nedenle kendini sanat yoluyla keşfetmek isteyen herkes için uygundur. Fakat özellikle şu durumları yaşayan kişiler için faydalı olabilir:

  • Duygularını sözel olarak ifade etmekte zorlananlar
  • Travma, yas, stres veya kaygı bozukluğu yaşayanlar
  • Özgüven eksikliği veya kimlik karmaşası olanlar
  • Depresyon veya duygudurum bozuklukları yaşayanlar
  • Günlük hayatta baş edemediği stresi olanlar
  • Yaşadığı yoğun duyguları anlamlandırmak isteyenler
  • Kendine dair içgörüsü zayıf olanlar
  • Çekingen / utangaç olan ve sosyal uyum sorunu yaşayanlar
  • Hayatında günlük işlevselliğini bozacak şekilde sıkışmışlık hissedenler
  • Kendini sıklıkla ve yoğun şekilde mutsuz, kaygılı, huzursuz hissedenler
  • Ayrılık, yas, kayıp veya büyük değişimler sonrası destek arayanlar

Sözel iletişim yerine kendini farklı yollarla ortaya koymak isteyenler için sanat terapisi, keyifli bir içsel yolculuk sunar.

Pek çok farklı patolojide uygulanabilen sanat terapisi, özellikle travma durumlarında insanların kendilerini çok daha kolay ve özgürce ifade etmelerine alan açmaktadır.

  • Geçmişte trajik bir olay ya da büyük kayıplar yaşamış ve konuşma güçlüğü çekenler
  • Bilinçdışında bastırılan problemleri olan ve bunların olumsuz etkilerini yaşayanlar
  • Derin duygusal travmalarını konuşma terapisiyle dışa vurmakta zorlananlar

Bilhassa problemleri hakkında konuşamayan bireyler ve henüz konuşmakta (kendini ifade etmekte) zorlanan çocuklar için oldukça yardımcıdır. Çünkü bazen sorunları, bilinçli bir şekilde sözel olarak ifade etmek zorlayıcı olabilir. Öte yandan farklı kişi ya da durumlar için sözel ifadedense sanat yoluyla ifade, çok daha verimli sonuç sağlayabilmektedir.

Uygulama

Sanat terapisi, çeşitli yöntem ve teknikleri kullanarak aktif üretime dayanır. Fakat bu uygulamalar, kişinin kendi başına gerçekleştirdiği sanatsal aktivitelerden farklıdır. Hobi aktiviteleri ile profesyoneller tarafından uygulanan sanat terapisi, amaç ve bağlam bakımından birbirinden tamamen ayrışmaktadır.

Amaç, duyguların ve düşüncelerin dışa vurulup profesyonelce yorumlanmasıdır.

  • Yapı: Sanat terapisinin içeriği ve terapötik ilişki biçimi, yapılandırılmış bir formata sahiptir. Dolayısıyla süreçte gerçekleşen tüm çalışmalar ve konuşmalar, belirli amaçları hedefleyen teknikleri de içerecek şekilde yapılandırılmış sistemli bir temele dayanır.
  • Uygunluk: Süreçte her ne kadar sanatın çeşitli dallarından faydalanılsa da yapılan aktivitelerin amacı, sanat derslerinden farklıdır. Danışanın sanata dair herhangi bir yeteneği olmasına gerek yoktur.
  • Kullanım: Sanat terapisi, birçok psikolojik rahatsızlık üzerinde direkt olarak veya diğer psikoterapi yaklaşımlarıyla birlikte kullanılabilir. Örneğin Duygu Odaklı Terapi uygulamasında, danışanın kendini daha iyi ifade edebilmesine hizmet edecekse sürece sanat terapisi de dahil edilebilmektedir. Veya danışanın açıkça üzerinde konuşamadığı konularda, duygularını sanatsal aktiviteler aracılığıyla ortaya çıkarması sağlanabilir.
  • Yorumlama: Ortaya çıkan ürünlerin yorumlanması sürecinde; Bilişsel Davranışçı Terapi, Dinamik Psikoterapi, Psikanalitik Terapi vb. gibi farklı ekollerden yararlanılmaktadır.

Sanat terapisi de diğer terapi yöntemleri gibi farklı dinamikleri içerdiği için özel bir eğitim almayı gerektirir. Bu nedenle sadece bu alanda eğitim almış psikoterapistler tarafından uygulanabilir.

Uygulama sürecinde, danışanın durumuna ve ihtiyaçlarına en iyi şekilde cevap verebilecek farklı sanat dalları ve teknikleri seçilmektedir. Klinik Psikolog Ayşe Dönmez Altun, süreçte aşağıdaki yöntemlerden yararlanmaktadır:

  • Resim (çizim, karalama, boyama, parmak boyama, sulu boya tekniği vb.)
  • Kolaj
  • Fotoğraf
  • Film
  • Müzik (müzik dinleme, şarkı söyleme, enstrüman çalma vb.)
  • Drama (rol yapma, hikâye anlatma vb.)
  • Dans ve Hareket
  • Yazı (günlük tutma, şiir yazma, hikâye yazma vb.)
  • Heykelcilik (kil ile çalışma/oynama vb.)

Her bir teknik, kendini farklı bir sanat dalı aracılığıyla daha net ifade etmeyi ve geliştirmeyi amaçlayan bir psikolojik terapi yöntemidir.

Resim terapisinde danışan duygularını, renkler ve şekillerle ifade eder. Örneğin sulu boya tekniği, meditasyon pratiği olarak bilinçli farkındalık kazandırmak amacıyla kullanılabilir. Bu teknikte; renklerin birbiriyle harmanlanması ve suyun akışkanlığı, danışanın sakinleştirici ve kabullenici bir deneyim yaşamasına olanak sağlayabilir. Müzik terapisinde danışan; müzik dinleyerek, enstrüman çalarak ya da şarkı söyleyerek duygusal rahatlama yaşar. Drama terapisinde, rol yapma ve hikâye anlatımı gibi yollarla danışanın içsel çatışmalarını dışa vurmak amaçlanır. Hareket odaklı tekniklerde, duyguların beden hareketi aracılığıyla keşfi sağlanır.

Kolaj yapmak -birkaç dergiden veya internetten alınmış çeşitli görselleri makasla kesip yapıştırıcıyla bir araya getirmek- doğası itibarıyla kolay gibi görünse de ortaya çıkan ürünü yorumlamak ve onda bir anlam bulmak sanat terapisinde gerçekleşebilir. Bu teknik vasıtasıyla duyguları ve hayalleri açığa çıkan danışan, geliştirmek istediği yönlerini psikoterapistle ürün üzerine konuşarak fark eder.

Duygusal boşalıma odaklanan yazı terapisi, günlük hayata da taşan bir yöntem olarak dikkat çekicidir. Örneğin sanat günlüğü tutmak, sadece terapi odasında sınırlı kalmayan, dışarı da taşan ve terapinin olumlu etkilerini günlük hayata taşıyan bir tekniktir. Bu kapsamda danışan -her fırsat bulduğunda- duygu, düşünce ve hayallerini defterine işler. Bunu yaparken yazı, çizim, boyama, kolaj vb. gibi teknikleri kullanabilir. Defterdeki çalışmalar, psikoterapistle birlikte yorumlanır.

Sanat terapisi uygulanırken, psikoterapist -belli yönergeler vererek- seçtiği teknikleri danışandan kullanmasını ister. Belirlenen teknikler, her bir danışana farklı şekillerde uyarlanabilmektedir.

Süreçte bir danışandan kil yardımıyla aile üyelerini yapması, bir diğerinden ise fotoğraflar aracılığıyla bir hikâye anlatması istenebilir. Örneğin şiddet gördüğü için yoğun depresif duygular yaşayan bir danışana, duygularını fark etmesi ve kabul etmesi sürecinde kilden heykel yaptırılabilir. Bu kapsamda çıkış noktası, “duygunu neye benzetiyorsun” sorusu olabilir. Danışanın heykeli yaparken konuşup konuşmadığı, heykeli ne büyüklükte ve ne kadar sürede yaptığı, yapım sırasında ne gibi zorluklar yaşadığı vb. gibi pek çok konu, seansta konuşulacak birer terapi malzemesidir. Heykel yapımı bittikten sonra da ortaya çıkan ürün üzerinden danışanın duyguları hakkında konuşulur.

Psikoterapist süreci yönlendiren değil, danışanın kendini özgürce ifade etmesine alan açan bir “rehber” rolündedir. Diğer bir ifadeyle psikoterapist, danışanın yapmakta olduğu sanat aktivitesine müdahale etmez. Genellikle üretim süreci boyunca danışanı dışarıdan izler. Kimi zaman üretim sürecinde, çoğu zaman ise eser ortaya çıktıktan sonra belli sorular sorar. Bu sorular arasında şunlar yer alabilir:

  • Bu eseri yaratmanın kolay ve zor yanları nelerdi?
  • Eser üzerinde çalışırken hangi düşüncelere kapıldınız?
  • Bu eser sizi belli anılara götürdü mü?
  • Eseri tamamlarken neler hissettiniz?

Birey, ortaya koymak istediği üründe tamamen özgür bırakılır.

Sanat terapisi -temelde- yüz yüze yapıldığında daha etkili bir yöntem olarak kabul edilir. Fakat uygun koşullar sağlandığında online ortamda da uygulanabilmektedir. Klinik Psikolog Ayşe Dönmez Altun, online ortamda da sanat terapisi yapmaktadır.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir